Investing.com – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mart 2025 dönemine ilişkin Aylık Parasal Gelişmeler Raporu’nu yayımladı. Raporda, para arzındaki gelişmelerin detaylarına yer verilirken, M3 tanımlı geniş para arzının Mart ayında yıllık bazda %44,1 oranında arttığı bildirildi. Şubat ayında bu oran %41,8 düzeyindeydi.
En dar para arzı kapsamı olan M1’in yıllık büyüme oranı ise Şubat ayında %29,4 seviyesinde gerçekleşmişken, Mart ayında %32,4’e yükseldi. M3’e ilişkin bu gelişmeler, yılın ilk çeyreğinde parasal büyümenin hızlanarak sürdüğünü ortaya koydu.
Vadeli mevduatlar artışın ana kaynağı oldu
Geniş para arzı M3’te gözlenen yıllık %44,1 oranındaki artışın temel bileşeni vadeli mevduatlar oldu. Mart 2025 itibarıyla bu kalem, para arzı büyümesine %25,7 oranında katkı sağladı. Vadeli mevduatları %13,4’lük katkı ile vadesiz mevduatlar izledi; diğer kalemlerin katkısı ise sınırlı düzeyde kaldı.
Aynı ayda, M3 para arzı bir önceki aya göre 904 milyar TL artış kaydetti. En dar para arzı olan M1 ise aylık bazda 673 milyar TL artış gösterdi. M1’deki bu yükselişte vadesiz yabancı para (YP) mevduatlar etkili oldu.
TL vadeli mevduatlar aylık artışta belirleyici oldu
Rapora göre, Mart ayında M3 para arzında aylık bazda %4,4’lük bir büyüme gerçekleşti. Bu büyümede en yüksek katkı, %4 ile vadeli Türk lirası mevduatlardan geldi. Buna karşın, para piyasası fonlarındaki %3,3’lük azalış büyümeyi aşağı yönlü etkileyen unsur oldu.
Mart itibarıyla para arzındaki gelişmelerin karşılık kalemlerine bakıldığında, yıllık büyümenin %35,6’sı özel sektörden kaynaklanan alacak artışıyla gerçekleşti. Genel yönetimden kaynaklı artış %9,2 olurken, banka dışı finansal kuruluşlardan kaynaklanan büyüme %1,6, net dış varlıklardan kaynaklanan büyüme ise %2,8 düzeyinde gerçekleşti. Diğer kalemler (net) ise %5,2 oranında azalış yönlü katkı sundu.
Özel sektör, M3’teki artışta aylık bazda da öne çıktı
Mart ayında M3 para arzındaki aylık büyümenin karşılık kalemleri incelendiğinde, özel sektörden kaynaklanan alacak artışı %3,5 ile en yüksek katkıyı sağladı. Genel yönetim kaynaklı artış %0,9, banka dışı finansal kuruluşlardan kaynaklı artış %0,2, net dış varlıklardan gelen katkı ise %0,3 oldu. Diğer kalemler (net) ise %0,5’lik negatif katkı yaptı.
TCMB’nin Aylık Parasal Gelişmeler Raporu’nda yer alan bu veriler, Mart 2025 itibarıyla para arzı genişlemesinde vadeli mevduatların rolünün arttığını ve parasal sektörün özel kesime verdiği kredilerin para arzı üzerindeki etkisini ortaya koydu. Hanehalkı kredilerindeki yıllık büyüme hızı Şubat’ta %39,6 iken Mart’ta %37,1 olarak gerçekleşti. Finansal olmayan kuruluşlara verilen kredilerde ise yıllık artış Şubat’ta %36,1 iken Mart ayında %36,7 seviyesine çıktı.
